Ұстаз – ұлы есім, ұлағатты мамандық

       Ұстаз – ұрпаққа білім беріп қана қоймай, оның бойына ізгілік пен адамгершілік дәнін себетін, болашаққа бағыт-бағдар беретін ұлы тұлға. Әр баланың жүрегіне жол тауып, оның бойындағы қабілетті танып, жақсы қасиеттерін дамыту – үлкен жауапкершілікті талап ететін абыройлы міндет.

        Ұстаздық – жай ғана мамандық емес, жүрек қалауымен таңдалатын, үлкен төзімділік пен мейірімді қажет ететін қасиетті кәсіп. Себебі мұғалімнің алдында отырған әр оқушы – өзіндік мінезі, арманы мен мақсаты бар жеке тұлға. Оны білімге жетелеп, дұрыс жол сілтеу, өмірге дайындау – ұстаздың басты міндеттерінің бірі.

          Әр адамның жүрегінде мектеп қабырғасындағы алғашқы ұстазының бейнесі сақталады. Алғашқы әріпті танытып, қолына қалам ұстатқан, білім әлемінің есігін ашқан мұғалімнің еңбегі шәкірт жадында ұзақ сақталады. Кейде ұстаздың қарапайым ғана бір ауыз сөзі оқушының өзіне деген сенімін арттырып, болашаққа деген көзқарасын өзгертуі мүмкін. Мұғалімнің берген білімімен қатар, оның шәкіртіне білдірген сенімі де маңызды.

        Бүгінгі білім беру жүйесі уақыт талабына сай өзгеріп келеді. Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы, жаңа оқыту әдістерінің енгізілуі мұғалімнен үнемі ізденісті талап етеді. Қазіргі ұстаз тек дайын білімді жеткізуші емес. Ол – оқушыны өздігінен ізденуге, ойлануға, сұрақ қоюға және өз пікірін еркін білдіруге үйрететін бағыттаушы. Әр баланың қабілеті әртүрлі. Бір оқушы есеп шығаруға бейім болса, екіншісі әдебиетке, өнерге немесе спортқа қызығуы мүмкін. Ұстаздың кәсіби шеберлігі – осы ерекшеліктерді дер кезінде байқап, әр баланың бойындағы мүмкіндікті дамытуға жағдай жасай білуінде.

         Заманауи технологиялар мұғалімнің жұмысын жеңілдеткенімен, оның адамдық рөлін алмастыра алмайды. Электронды құралдар, жасанды интеллект немесе түрлі цифрлық платформалар білім алуға мүмкіндік бергенімен, баланың жан дүниесін түсініп, оған қолдау көрсету үшін адамдық қарым-қатынас қажет. Сондықтан бүгінгі ұстаздың басты құндылығы – кәсіби білімімен қатар, жүрек жылуы, балаға деген шынайы жанашырлығы және әр шәкіртке жеке тұлға ретінде қарай білуі.

          Мектептегі білім мен тәрбие бір-бірінен ажырамайды. Білімді, бірақ жауапкершілігі төмен немесе айналасына құрметпен қарай алмайтын адамды толыққанды тұлға деу қиын. Сондықтан ұстаз әр сабағында пәндік біліммен бірге адамгершілік қасиеттерді де қалыптастыруға ықпал етеді. Оқушыны үлкенді сыйлауға, кішіге қамқор болуға, еңбекті бағалауға, Отанын құрметтеуге, өз ісіне жауапкершілікпен қарауға баулу – ұстаз еңбегінің маңызды қыры. Бұл ретте мұғалімнің өзі шәкіртке үлгі бола білуі қажет. Оның мәдениеті, сөйлеу мәнері, адаммен қарым-қатынасы мен кәсіби жауапкершілігі бала санасына әсер етпей қоймайды.

         Ұстаз үшін шәкіртінің жетістігін көруден асқан қуаныш аз. Байқауда жеңіске жеткен, жоғары оқу орнына түскен, ғылыммен немесе өнермен айналысқан, ел игілігіне қызмет етіп жүрген әр шәкірт – ұстаз еңбегінің нәтижесі. Кеше ғана мектеп партасында отырған баланың ертең елге қызмет етер азамат болып қалыптасуы – мұғалім үшін үлкен мәртебе. Ұстаз еңбегінің ерекшелігі де осында. Оның жасаған жұмысының нәтижесі бірден көрінбеуі мүмкін. Бүгінгі сабақтың, айтылған ақылдың немесе берілген тәрбиенің жемісі жылдар өткен соң байқалуы ықтимал. Бірақ сол еңбектің адам өміріне әсері ұзақ уақыт бойы сақталады.

        Ұстазға деген құрмет – белгілі бір мерекемен ғана шектелмеуі керек. Мұғалім еңбегін бағалау, оның кәсіби ізденісіне қолдау көрсету, білім мен тәрбие ісіне жауапкершілікпен қарау – қоғамның ортақ міндеті. Өйткені елдің ертеңі бүгінгі мектеп қабырғасында қалыптасады. Ал сол болашақтың негізін қалаушылардың қатарында ұстаздың орны ерекше. Себебі,  ұстаз – білімнің шамын жағатын, шәкірт жүрегіне үміт ұялататын, жақсы мен жаманды ажыратуға үйрететін тұлға. Оның еңбегі көзге бірден көріне бермегенімен, қоғамның барлық саласында сезіледі.

      Бүгінгі дәрігер де, инженер де, ғалым да, кәсіпкер де, мемлекеттік қызметкер де бір кездері ұстаздан білім алған. Демек, ұстаз еңбегі – бір ғана оқушының емес, тұтас қоғамның болашағына әсер ететін ұлы еңбек.

       Қорыта айтсақ, ұстаздық – жауапкершілігі ауыр болғанымен, қадірі биік мамандық. Бұл жолды таңдаған жаннан кәсіби біліммен қатар, сабыр, мейірім, табандылық және балаға деген сүйіспеншілік талап етіледі. Ұстаздың әрбір еңбегі – келешекке жасалған қадам. Оның әрбір шәкірті – ертеңгі елдің азаматы. Сондықтан ұстаз есімі қашанда ұлы, ұстаз еңбегі әрдайым қастерлі.

Тойымбетова Айша Шаханбаевна,

«Ғ.Мұратбаев атындағы №61 ЖББМ» КММ-нің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі. 

Жетісай ауданы.