ӘлемдеСаясат

АҚШ-ТАҒЫ САЙЛАУДАҒЫ ДЕМОКРАТТАРДЫҢ ЖЕҢІСІ НЕНІ БІЛДІРЕДІ?

         АҚШ-та өткен аралық сайлау нәтижесінде демократиялық партия Конгрестің Өкілдер палатасы мен Сенатындағы басымдықты өз қолына алды. Бұл – елдің саяси өміріндегі елеулі өзгеріс. Өйткені бұған дейін екі палатада да республикалық партияның ықпалы басым болған еді. Сайлау қорытындысы америкалық қоғамның қазіргі саяси бағытқа, экономикалық жағдайға және билік жұмысына қатысты көзқарасында өзгерістер бар екенін аңғартады. Сарапшылар демократтардың табысын жекелеген кандидаттардың жеңісімен ғана емес, сайлаушылардың жалпы көңіл күйімен байланыстырады.

Демократтардың жеңісіне ықпал еткен негізгі факторлардың бірі – халықтың тұрмыс деңгейіне қатысты алаңдаушылығы. Соңғы кезеңде күнделікті тұтыну тауарларының қымбаттауы, инфляция, жанармай бағасы мен отбасылық шығындардың өсуі америкалық сайлаушылар үшін өзекті мәселеге айналды. Бұған қоса, Иранмен байланысты әскери жағдай мен сыртқы саясаттағы шешімдерге қатысты қоғамдық пікір де сайлау нәтижесіне әсер еткен факторлардың қатарында аталды. Республикалық партияның бірқатар дәстүрлі тірек аймақтарында демократтардың жеңіске жетуі осы өзгерістердің ауқымын көрсетті.

Сайлау нәтижесінің тағы бір маңызды қыры – президент Дональд Трамптың саяси бағытына берілген баға. Аралық сайлау АҚШ-та дәстүрлі түрде қазіргі президент әкімшілігінің жұмысына деген қоғамдық көзқарасты білдіретін саяси өлшемдердің бірі саналады. Бұл жолы демократтар биліктің әрекетіне бақылауды күшейту, мемлекеттік басқарудағы ашықтықты қамтамасыз ету және әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешу ұрандарын алға шығарды. Сайлаушылардың бір бөлігі осы ұстанымдарды қолдаса, республикалық партия өкілдері өз саясатын қорғауға басымдық берді. Демек, нәтиже ел ішіндегі саяси бәсекенің әлі де жоғары екенін көрсетеді.

Демократтардың Конгрестегі басымдығы енді АҚШ-тың мемлекеттік басқару жүйесіне жаңа сипат беруі мүмкін. Олар заң шығару үдерісіне ықпал етіп, президент әкімшілігінің шешімдеріне қатысты парламенттік бақылауды күшейтуге мүмкіндік алады. Сонымен қатар маңызды тағайындауларды мақұлдау, бюджет мәселелері мен заң жобаларын талқылау кезінде екі партия арасында келіссөздер жүргізу қажеттілігі артады. Алайда Конгрестегі басымдық президенттің барлық бастамасын автоматты түрде тоқтатады деген сөз емес. Себебі АҚШ Конституциясында президенттің заң жобаларына вето қою құқығы қарастырылған. Сондықтан алдағы кезеңде саяси келісім мен институционалдық текетірестің қатар жүруі ықтимал.

Жалпы, демократтардың жеңісі АҚШ-тағы саяси өзгерістердің жаңа кезеңін бастауы мүмкін. Дегенмен сайлау қорытындысын бір партияның толық үстемдікке жетуі ретінде қабылдауға болмайды. Америкалық саяси жүйеде билік тармақтарының өзара тепе-теңдігі маңызды рөл атқарады. Ендігі басты мәселе – демократтардың сайлауалды уәделерін нақты саясатқа айналдыра алуы және республикалық партиямен ортақ шешімдерге келе білуі. Бұл үдеріс АҚШ-тың ішкі тұрақтылығына ғана емес, халықаралық қатынастардағы ұстанымына, сауда саясатына және жаһандық қауіпсіздік мәселелеріне де ықпал етуі мүмкін. Сондықтан демократтардың жеңісі – тек сайлау нәтижесі емес, елдің алдағы саяси бағытын айқындайтын маңызды фактор.

 

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *